Z dniem 1 września 2004r. władze Federacji Rosyjskiej wprowadziły embargo na import produktów mleczarskich z Polski na obszar celny Federacji. W wyniku działań polskiego resortu rolnictwa oraz Głównego Inspektoratu Weterynarii w dniach 27 września - 4 listopada 2004r. rosyjscy inspektorzy weterynaryjni przeprowadzili kontrolę w 71 zakładach mleczarskich zlokalizowanych na terenie Polski. W marcu 2005r. strona rosyjska przekazała stronie polskiej listę trzydziestu sześciu zakładów mleczarskich, które uzyskały uprawnienia do eksportu produktów mleczarskich na obszar Federacji Rosyjskiej. W porównaniu do branży mięsnej, w której około ¼ liczby zakładów zainteresowanych eksportem do Rosji i poddanych w tym czasie kontroli uzyskało uprawnienia, wynik mleczarstwa można uznać za zadowalający (mimo że nadal wiele zakładów we współpracy z organizacjami branżowymi zabiega o uprawnienia eksportowe), gdyby nie fakt, że liczba zakładów mleczarskich dopuszczonych do eksportu na obszar Federacji uległa redukcji.
W roku 2007 odbyły się dwie tury kontroli weryfikujących uprawnienia eksportowe m.in. zakładów mleczarskich. W ramach pierwszej tury kontroli, która była przeprowadzana w dniach 12 - 28 listopada skontrolowano 11 zakładów mleczarskich. W ramach drugiej tury kontroli przeprowadzanych w dniach 28 listopada - 13 grudnia skontrolowano 17 zakładów mleczarskich. Ponieważ kontrola nie została przeprowadzona we wszystkich zakładach, które w wyniku przeprowadzonej w 2004r. kontroli posiadały uprawnienia eksportowe, zakłady nie skontrolowane w 2007r. nadal posiadają uprawnienia eksportowe, które być może zostaną zweryfikowane w terminie późniejszym.
Polski eksport mleczarski wybranych produktów (tony)
Rok
Produkt
Rosja
UE
Pozostałe kraje
2003
Mleko w proszku
491,62
21 771,53
85 341,96
Masło
0,01
8 898,34
280,91
Serwatka
1 822
382
20 206
Sery i twarogi
4 678,11
12 582,66
34 704,25
2004
Mleko w proszku
288,73
74 915,94
128 996,30
Masło
831,57
23 526,23
27 621,12
Serwatka
9 582
12 115
47 763
Sery i twarogi
10 407,60
52 469,80
81 248,46
2005
Mleko w proszku
10,95
98 670,42
154 442,56
Masło
1 478,57
28 099,07
37 597,02
Serwatka
7 925
29 195
74 223
Sery i twarogi
8 187,50
79 921,68
104 570,98
2006
Mleko w proszku
4,96
92 783,34
109 656,53
Masło
10 846,97
9 698,34
24 036,08
Serwatka
4 434
62 052
101 476
Sery i twarogi
4 582,99
95 918,56
120 707,76
2007*
Mleko w proszku
147,00
68 256,30
97 101,90
Masło
5 974,50
22 507,80
32 027,10
Serwatka
7 195
72 221
123 885
Sery i twarogi
5 739,30
104 943,30
130 697,70
*Szacunki ZPPM na podstawie danych za okres I-XI 2007r.
Źródło: opracowanie własne ZPPM na podstawie danych FAMMU/FAPA i MRiRW
Według stanu na dzień 22 lutego 2008r. uprawnienia eksportowe na obszar Federacji Rosyjskiej posiada jedynie 26 zakładów przetwórstwa mleka. W porównaniu do liczby zakładów mleczarskich zatwierdzonych do handlu na obszarze UE (zgodnie z danymi Głównego Inspektoratu Weterynarii jest ich ponad 300) nie jest to liczba imponująca i nie pozostaje bez wpływu na udział polskiego eksportu mleczarskiego kierowanego do Rosji w polskim eksporcie mleczarskim ogółem.
W latach 2003-2007 udział eksportu mleka w proszku do Rosji w ogólnej wielkości polskiego eksportu tego produktu nie przekroczył 0,5%, natomiast w przypadku masła wahał się od 0 do 24% (w roku 2006), serwatki od 2,6% do 13,8% (w roku 2004) oraz serów i twarogów od 2% do 9% (w roku 2003).
Główny Inspektorat Weterynarii wraz z Ministerstwem Rolnictwa prowadzą działania zmierzające do przeprowadzenia w Polsce przez rosyjskich inspektorów dodatkowych kontroli weterynaryjnych mających na celu dopuszczenie do eksportu większej liczby zakładów. Niedawno GIW przekazał stronie rosyjskiej m.in. listę 25 zakładów mleczarskich wnioskujących o zatwierdzenie do eksportu na obszar Federacji Rosyjskiej, a kolejna lista ma być przygotowana do 14 marca br. Strona rosyjska zamierza jednak w pierwszej kolejności skontrolować firmy, które nawiązały kontakty i zamierzają podpisać kontrakty z rosyjskimi importerami.
