Rynek wódki pod presją trendów konsumenckich
Według danych GUS w pierwszym półroczu 2026 roku produkcja sprzedana wódki czystej zmniejszyła się o blisko 19%1 w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Zbiegło się to z dużym spadkiem spożycia wódki czystej, aż o 20%2. W przypadku pozostałych kategorii napojów spirytusowych również odnotowano spadki, sięgające od 2% do nawet 10% w przypadku ginu.
Przyczyn należy szukać wśród zmian w trendach dotyczących konsumpcji alkoholu. CBOS odnotował3, że odsetek osób sięgających po alkohol (73%) jest mniejszy o 8 punktów procentowych niż przed siedmioma laty i w ogóle najmniejszy na przestrzeni ostatnich 30 analizowanych lat. Do powodów takiej zmiany należą zainteresowanie zdrowym stylem życia (57%) czy ogólny brak potrzeby sięgania po alkohol (51%)4. CBOS wskazuje także, że konsumenci zmienili swoje preferencje odnośnie do wybieranych alkoholi: czystą wódkę wskazuje jedynie 13% respondentów, podczas gdy wino 32%, a piwo 30% badanych. Następstwem odchodzenia od konsumpcji mocnych alkoholi jest rozwój nowych kategorii, w tym niskoalkoholowych gotowych koktajli (RTDs), które w 2025 r. zwiększyły wartość sprzedaży o ponad 15%5. Równolegle rośnie segment produktów 0,0%. W 2025 r. jego wartość wzrosła o 13% rok do roku, a wolumen sprzedaży zwiększył się o ponad 30%6. Wyroby te jednak wartościowo i wolumenowo nie nadrabiają ubytków w kategorii czystej wódki.
Mniej pieniędzy w budżecie
Ministerstwo Finansów podało, że wpływy budżetowe z akcyzy od napojów spirytusowych w okresie od stycznia do maja 2026 spadły o 13% rok do roku7, pomimo obowiązywania wyższych stawek akcyzy. Jeśli ten trend się utrzyma, kwota z akcyzy od napojów spirytusowych, która zasili tegoroczny budżet, będzie o ponad 1 mld zł mniejsza niż w 2025 r.
– Pierwsze pięć miesięcy roku przynosi zazwyczaj 35-37% rocznych wpływów z akcyzy od napojów spirytusowych. Przy obecnym spadkowym trendzie tegoroczne wpływy z pewnością nie osiągną poziomu założonego w budżecie państwa. Branża od dawna zwraca uwagę, że kolejne podwyżki podatków prowadzą do spadku legalnej sprzedaży, a w konsekwencji także wpływów budżetowych. Potwierdza to choćby wzrost szarej strefy. Z wyliczeń IPAG wynika, że w latach 2024-2025 z nielegalnej produkcji bądź przemytu pochodziło łącznie ok. 40 mln litrów czystego alkoholu, że tylko w 2025 r. budżet państwa mógł stracić z tego tytułu 1,8 mld zł – mówi Karol Stec, Prezes Zarządu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy.
Kumulacja obciążeń dla legalnego rynku
Spadki wpływów z akcyzy są tym bardziej niepokojące, że następują przy już obowiązujących stawkach wynikających z obecnej Mapy Akcyzowej. Mimo tego Ministerstwo Finansów zapowiada kolejną podwyżkę akcyzy o dodatkowe 15% w 2027 r., co oznaczałoby łącznie wzrost obciążeń o 20,47%. Jednocześnie resort planuje czterokrotne podwyższenie opłaty od małych opakowań alkoholu, a Ministerstwo Zdrowia wspólnie z Ministerstwem Finansów rozważa wprowadzenie nowej daniny w wysokości 0,25% wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych i tytoniowych. Kumulacja obciążeń może prowadzić do dalszego ograniczenia legalnej produkcji i sprzedaży, zwiększenia szarej strefy oraz kolejnego spadku wpływów budżetowych. Konsekwencje będą odczuwalne zarówno przez producentów, jak i sektory powiązane z branżą spirytusową.
Spadek produkcji poturbuje rolników
Branża spirytusowa tworzy popyt na produkty i usługi innych branż, rolnictwa, przemysłu opakowań, transportu i logistyki czy HoReCa. Jak wynika z szacunków IERiGŻ, przemysł spirytusowy zużywa 1,6 mln ton zbóż oraz 38 tys. ton ziemniaków. Te powiązania stymulują produkcję i zatrudnienie, co przekłada się na wyższy poziom PKB. Łącznie, wartość PKB pośrednio kreowanego przez przemysł spirytusowy wynosi 12,3 mld zł8.
– Konsekwencje kurczącego się rynku wyrobów spirytusowych będą odczuwane także przez sektory powiązane, w tym rolnictwo. Branża znacząco zmniejszy zapotrzebowanie na podstawowe surowce wykorzystywane przez producentów, głównie zboża i ziemniaki. Sytuacja ta nie pozostanie bez wpływu na kondycję dostawców i miejsca pracy – ostrzega Karol Stec.
1 GUS: spadek produkcji sprzedanej wódki czystej w 1 poł. 2026 (vs analogiczny okres 2025) o 18,77% (liczony w wolumenie alkoholu 100%).
2 GUS: spadek spożycia wódki czystej w 1 poł. 2026 (vs analogiczny okres 2025) o 20,20%.
3 CBOS, Postawy wobec alkoholu, 2026.
4 Tamże.
5 NielsenIQ: Rynek alkoholowy 2024-2025.
6 Tamże.
7 Wnp.pl: MF: wpływy z akcyzy od alkoholu etylowego niższe o 13 proc. po pięciu miesiącach br.: https://www.wnp.pl/rynki/mf-wplywy-z-akcyzy-od-alkoholu-etylowego-nizsze-o-13-proc-po-pieciu-miesiacach-br,1085544.html [dostęp 27.08.2026 r.]
8 Raport CALPE: Branża spirytusowa i jej znaczenie dla gospodarki, 2025.
Źródło: M&CC
Fot. Pixabay
Według danych GUS w pierwszym półroczu 2026 roku produkcja sprzedana wódki czystej zmniejszyła się o blisko 19%1 w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Zbiegło się to z dużym spadkiem spożycia wódki czystej, aż o 20%2. W przypadku pozostałych kategorii napojów spirytusowych również odnotowano spadki, sięgające od 2% do nawet 10% w przypadku ginu.
Przyczyn należy szukać wśród zmian w trendach dotyczących konsumpcji alkoholu. CBOS odnotował3, że odsetek osób sięgających po alkohol (73%) jest mniejszy o 8 punktów procentowych niż przed siedmioma laty i w ogóle najmniejszy na przestrzeni ostatnich 30 analizowanych lat. Do powodów takiej zmiany należą zainteresowanie zdrowym stylem życia (57%) czy ogólny brak potrzeby sięgania po alkohol (51%)4. CBOS wskazuje także, że konsumenci zmienili swoje preferencje odnośnie do wybieranych alkoholi: czystą wódkę wskazuje jedynie 13% respondentów, podczas gdy wino 32%, a piwo 30% badanych. Następstwem odchodzenia od konsumpcji mocnych alkoholi jest rozwój nowych kategorii, w tym niskoalkoholowych gotowych koktajli (RTDs), które w 2025 r. zwiększyły wartość sprzedaży o ponad 15%5. Równolegle rośnie segment produktów 0,0%. W 2025 r. jego wartość wzrosła o 13% rok do roku, a wolumen sprzedaży zwiększył się o ponad 30%6. Wyroby te jednak wartościowo i wolumenowo nie nadrabiają ubytków w kategorii czystej wódki.
Mniej pieniędzy w budżecie
Ministerstwo Finansów podało, że wpływy budżetowe z akcyzy od napojów spirytusowych w okresie od stycznia do maja 2026 spadły o 13% rok do roku7, pomimo obowiązywania wyższych stawek akcyzy. Jeśli ten trend się utrzyma, kwota z akcyzy od napojów spirytusowych, która zasili tegoroczny budżet, będzie o ponad 1 mld zł mniejsza niż w 2025 r.
– Pierwsze pięć miesięcy roku przynosi zazwyczaj 35-37% rocznych wpływów z akcyzy od napojów spirytusowych. Przy obecnym spadkowym trendzie tegoroczne wpływy z pewnością nie osiągną poziomu założonego w budżecie państwa. Branża od dawna zwraca uwagę, że kolejne podwyżki podatków prowadzą do spadku legalnej sprzedaży, a w konsekwencji także wpływów budżetowych. Potwierdza to choćby wzrost szarej strefy. Z wyliczeń IPAG wynika, że w latach 2024-2025 z nielegalnej produkcji bądź przemytu pochodziło łącznie ok. 40 mln litrów czystego alkoholu, że tylko w 2025 r. budżet państwa mógł stracić z tego tytułu 1,8 mld zł – mówi Karol Stec, Prezes Zarządu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy.
Kumulacja obciążeń dla legalnego rynku
Spadki wpływów z akcyzy są tym bardziej niepokojące, że następują przy już obowiązujących stawkach wynikających z obecnej Mapy Akcyzowej. Mimo tego Ministerstwo Finansów zapowiada kolejną podwyżkę akcyzy o dodatkowe 15% w 2027 r., co oznaczałoby łącznie wzrost obciążeń o 20,47%. Jednocześnie resort planuje czterokrotne podwyższenie opłaty od małych opakowań alkoholu, a Ministerstwo Zdrowia wspólnie z Ministerstwem Finansów rozważa wprowadzenie nowej daniny w wysokości 0,25% wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych i tytoniowych. Kumulacja obciążeń może prowadzić do dalszego ograniczenia legalnej produkcji i sprzedaży, zwiększenia szarej strefy oraz kolejnego spadku wpływów budżetowych. Konsekwencje będą odczuwalne zarówno przez producentów, jak i sektory powiązane z branżą spirytusową.
Spadek produkcji poturbuje rolników
Branża spirytusowa tworzy popyt na produkty i usługi innych branż, rolnictwa, przemysłu opakowań, transportu i logistyki czy HoReCa. Jak wynika z szacunków IERiGŻ, przemysł spirytusowy zużywa 1,6 mln ton zbóż oraz 38 tys. ton ziemniaków. Te powiązania stymulują produkcję i zatrudnienie, co przekłada się na wyższy poziom PKB. Łącznie, wartość PKB pośrednio kreowanego przez przemysł spirytusowy wynosi 12,3 mld zł8.
– Konsekwencje kurczącego się rynku wyrobów spirytusowych będą odczuwane także przez sektory powiązane, w tym rolnictwo. Branża znacząco zmniejszy zapotrzebowanie na podstawowe surowce wykorzystywane przez producentów, głównie zboża i ziemniaki. Sytuacja ta nie pozostanie bez wpływu na kondycję dostawców i miejsca pracy – ostrzega Karol Stec.
1 GUS: spadek produkcji sprzedanej wódki czystej w 1 poł. 2026 (vs analogiczny okres 2025) o 18,77% (liczony w wolumenie alkoholu 100%).
2 GUS: spadek spożycia wódki czystej w 1 poł. 2026 (vs analogiczny okres 2025) o 20,20%.
3 CBOS, Postawy wobec alkoholu, 2026.
4 Tamże.
5 NielsenIQ: Rynek alkoholowy 2024-2025.
6 Tamże.
7 Wnp.pl: MF: wpływy z akcyzy od alkoholu etylowego niższe o 13 proc. po pięciu miesiącach br.: https://www.wnp.pl/rynki/mf-wplywy-z-akcyzy-od-alkoholu-etylowego-nizsze-o-13-proc-po-pieciu-miesiacach-br,1085544.html [dostęp 27.08.2026 r.]
8 Raport CALPE: Branża spirytusowa i jej znaczenie dla gospodarki, 2025.
Źródło: M&CC
Fot. Pixabay
